<div dir="ltr">



















<p class="MsoNormal" style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:"Aptos",sans-serif"><span lang="EU">Ni ez naiz zuzenbidean aditua, eta iritzia ematean
irrist egiteko arriskua hartzen ari naiz. Arrisku hori hartuta, esango nuke <i>incumplir</i>
eta <i>vulnerar</i> ez direla erabat sinonimo, testuinguru batzuetan hala
jokatzen badute ere, eta legelariek arduraz zaindu ohi dituzten ñabardura
juridiko desberdinak dituztela.<span></span></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:"Aptos",sans-serif"><span lang="EU">Egin beharrekoa ez egitea adierazten du <i>incumplir</i>
aditzak, hau da, betebeharrari ez ekiteak edo behar den bezala ez egiteak du
hor garrantzia. Ohikoa da administrazio-zuzenbidean, merkataritza-zuzenbidean
eta zuzenbide zibilean, batez ere kontratuei, eginbeharrei eta obligazioei
dagokienez: <i>kontratua ez betetzea, epea ez betetzea, zerga-betebehar bat ez
betetzea</i>.<span></span></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:"Aptos",sans-serif"><span lang="EU">Eskubideak, printzipioak, bermeak edo
goi-mailako arauak urratzea edo haustea adierazten du <i>vulnerar</i> aditzak
(baita <i>violar</i> aditzak ere), eta oso ohikoa da oinarrizko eskubideen
arloan, konstituzio-zuzenbidean, nazioarteko zuzenbidean eta zigor-zuzenbidean,
batez ere eskubideren bati edo babestuta dagoen balioren bati kalte egiteari
dagokionez. Horrelakoetan, <i>eskubideak haustea, berdintasunaren printzipioa urratzea,
Konstituzioa urratzea</i> gisakoak baliatu ohi dira.<span></span></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:"Aptos",sans-serif"><span lang="EU">Horregatik, idazkera juridikoan, <i>kontratua
ez betetzea</i> erabili ohi da (eta ez <i>kontratua haustea/urratzea</i>); eta,
bestalde, <i>oinarrizko eskubideren bat urratzea</i>, eta ez <i>oinarrizko
eskubideren bat ez betetzea</i>.<span></span></span></p>

<p class="MsoNormal" style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:"Aptos",sans-serif"><span lang="EU">Zenbait testuingurutan, biak batera gerta
litezke. Adibidez, esan liteke gardentasun-betebeharra <b>ez betetzeak</b> ekar
lezakeela informaziorako irispide-eskubidea <b>urratzea</b>.<span></span></span></p>





<br></div><br><div class="gmail_quote gmail_quote_container"><div dir="ltr" class="gmail_attr">El mar, 20 ene 2026 a las 10:56, Xabier Aristegieta (<<a href="mailto:allurritza@gmail.com">allurritza@gmail.com</a>>) escribió:<br></div><blockquote class="gmail_quote" style="margin:0px 0px 0px 0.8ex;border-left:1px solid rgb(204,204,204);padding-left:1ex"><div dir="ltr">Begien aurretik pasatzen zaizkidan testuetan, edonon eta edonoiz ari naiz ikusten <i>incumplimiento </i>"ez-betetze" euskaratzen dutela, eta <i>se incumple la norma, </i>"araua ez da betetzen".<div><br></div><div>Ez dakit inertzia hutsez eginiko itzulpenak ote diren (tira, neurri handiago edo txikiagoan denok izaten gara inertzien morroi) ala nolabait jotzen den ezen arau bat <i>betetzearen </i>eta <i>haustearen </i>artean balegokeela "halako tarteko puntu" bat, zeinean arau ez-betetze bat egiten den baina arau hori urratzera edo haustera iritsi gabe.</div><div><br></div><div>Nik uste dut argi dagoela kasuen % 99,9an (badaezpada ere ez dut "% 100" jarriko) ez dela halako tartebiderik existitzen, eta <i>incumplir</i> esaten denean <i>vulnerar</i> esan nahi dela, bete-betean.</div><div><br></div><div>DRAEn begiratuta, <i>incumplir = no cumplir </i>(eskerrik asko, DRAE!) dela argitzen digu, baina jarraian sinonimotzat jartzen ditu, besteak beste, <i>quebrantar, infringir, vulnerar, contravenir </i>eta abar.</div><div><br></div><div>Beraz, <i>incumplir </i>ez da <i>cumplir </i>eta <i>vulnerar</i>-en arteko inolako tartebiderik, euskal itzultzaileak <i>ez bete</i> hori erabiliz euskarazko testuan literalki eutsi beharrekorik: esan nahi du <i>araua hautsi edo urratzea. </i></div><div><i><br></i></div><div>Eta gainera, askoz ere hobeto moldatuko ginateke baiezkoan dagoen aditz bat (<i>araua hautsi, urratu, arau-hauste, urraketa</i>) erabiliz, ezezko horrekin (<i>ez bete) </i>tematuz baino:</div><div><br></div><div>a) Batetik, "usted ha incumplido una norma" esanez norbaiti egintza bat aurpegiratzen zaiolako, eta ez "ez-egintza" bat.</div><div>b) Bestetik, eta batez ere, baiezko aditzak konbinaerraztasun handiagoa ahalbidetzen duelako: <i>sistematikoki ez betetze</i> askoz ere lanbrotsuagoa da <i>incumplir sistemáticamente </i>baino. Lanbrotsuagoa edo, zuzen-zuzenean, esanahiz desberdina: <i>sistematikoki ez betetzeak</i> esan nahi du bete egiten dela, baina ez modu sistematikoan. <i>Egunero ez etortzea</i> esaten dugunean bezalaxe: <i>egunero ez etortzea</i> ez da <i>eguneroko ez-etortze</i> bat, baizik eta etorri egitea, bai, baina ez egunero.</div><div><br></div><div>Xabier Aristegieta</div></div>
</blockquote></div>