<div dir="ltr"><div dir="ltr">Ez nago ados, Iraia.<div><br></div><div><i>Incumplir </i>ez da ez-egite huts bat. Arauaren estalduratik kanpo geratzen den edozer egitea ere bada. Adibidez, <i>incumplir la normativa de aforo</i> ez da ez-egite huts bat. Aitzitik, horren atzean egite bat dago: arauak ezartzen du lokal batean X pertsona sar daitezkeela, eta bertako arduradunak Y pertsonari uzten die sartzen (egite bat denez "pasatzen uztea"). Beraz, berdin-berdin esan litezke <i>ha incumplido la normativa de aforo, edo ha vulnerado/contravenido/infringido la normativa de aforo.</i></div><div><br></div><div>Badira gutxienez hogeita hamar urte zuzenbide-ikasketak amaitu nituenetik, eta ez naiz zuzenbide-zereginetan aritu izan. Beraz, nire burua ez dut inola ere jotzen "zuzenbide-arloko aditu" gisa. Baina zuk <i>delitos de omisión</i> direlakoei buruz jasotzen duzun aipamen horrek uste dut ez duela zerikusirik gaiarekin. <i>Comisión por omisión</i> izenez esplikatu ziguten figura bat oroitarazten dit, zeinak, laburki eta agian zabarki esplikaturik, esan nahi baitu badaudela zenbait pertsona zeregin bat eta beraz erantzukizun bat badaukatenak, halako moldez non, zeregin hori ez betetzeagatik kalte bat eragiten baldin badute, kalte hori egite baten ondoriozkotzat eta ez besterik gabeko ez-egite baten ondoriozkotzat, jotzen eta epaitzen zaien.</div><div><br></div><div>Xabier Aristegieta</div></div><br><div class="gmail_quote gmail_quote_container"><div dir="ltr" class="gmail_attr">Hau idatzi du Iraia Amundarain Agirre (<a href="mailto:iraianaiz@hotmail.com">iraianaiz@hotmail.com</a>) erabiltzaileak (2026 urt. 21(a), az. (10:19)):<br></div><blockquote class="gmail_quote" style="margin:0px 0px 0px 0.8ex;border-left:1px solid rgb(204,204,204);padding-left:1ex"><div class="msg-845992658434088765">




<div dir="ltr">
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Niri ere Alfontsori bezala gertatzen zait; kostatzen zait gai honi buruz iritzia ematea, lege-arloari buruz dudan ezagutza eskasa delako. Halere, ados nago zurekin, Alfontso. </div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<br>
</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Nire ustez badago desberdintasun bat urraketa baten eta ez-betetze baten artean. Esango nuke ez-betetzea egon bada, dena delako araua urratu dela, bai, baina urraketa guztiak ez direla ez-betetzeak. Ez-betetze bat egon dela diogunean, adierazten ari gara egin
 beharrekoa zen zerbait ez egiteagatik urratu dela araua.</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<br>
</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Ez dut horri buruzko adibide egokirik aurkitu, baina delituetara joanda bai, hau aurkitu dut, eta uste dut balio dezakeela adierazten ari naizena hobe azaltzeko:</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<br>
</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<a href="https://prime.tirant.com/es/dosiers/derecho-penal/los-delitos-de-omision/" target="_blank">https://prime.tirant.com/es/dosiers/derecho-penal/los-delitos-de-omision/</a></div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<img size="76467" height="208" width="559" style="width: 559.899px; height: 208px; max-width: 856px;" id="m_7696112180865965729image_0" src="cid:ii_19be027e72bcb971f161"></div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Nire ustez, ez-betetzeak urraketak dira, baina "de omisión" horren parekoak ("de acción" horien kontrako aldean).</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<br>
</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Dena den, eta ikusita, Xabier, zuk aipatzen dituzun adibide batzuk, iruditzen zait ongi aztertu beharko genukeela "inclumplir" erabiltzen den bakoitzean, eta ez erabili
<i>ez-betetze</i> edo <i>ez betetzea</i> inertzia hutsez, batzuetan egokiagoa izan daitekeelako
<i>urratu </i>erabiltzea. Baina, esan bezala, ondo aztertuta, batzuetan <i>incumplir
</i>eta <i>vulnerar </i>nahita bereizitakoak baitira.</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
<br>
</div>
<div style="font-family:Calibri,Helvetica,sans-serif;font-size:12pt;color:rgb(0,0,0)">
Iraia Amundarain Agirre</div>
<div id="m_7696112180865965729appendonsend"></div>
<hr style="display:inline-block;width:98%">
<div id="m_7696112180865965729divRplyFwdMsg" dir="ltr"><font face="Calibri, sans-serif" style="font-size:11pt" color="#000000"><b>Nork:</b> Xabier Aristegieta <<a href="mailto:allurritza@gmail.com" target="_blank">allurritza@gmail.com</a>><br>
<b>Bidaltze-data:</b> 2026(e)ko urtarrilaren 21(a), asteazkena 01:16<br>
<b>Nori:</b> ItzuL <<a href="mailto:itzul@postaria.com" target="_blank">itzul@postaria.com</a>><br>
<b>Gaia:</b> Re: [itzul] INCUMPLIR</font>
<div> </div>
</div>
<div>
<div dir="ltr">
<div>1.- Etimologiari heldurik, ederki asko esan daiteke <i>incumplir = no cumplir</i> dela, DRAEk dioen bezala. Baina iruditzen zait batzuetan etimologia ez dela oso ondo konpontzen ontologiarekin. Izan ere, errealitatean ba al dago inolako modurik, bete beharrekoa
 den zerbait <i>ez beterik</i>, zerbait hori <i>urratu gabe uzteko? </i>Ontologikoki, gauzen errealitatean, nik uste dut erantzuna ezezkoa dela. Berdin gertatzen da
<i>incorrecto </i>eta <i>incorrección</i>ekin: <i>incorrecto </i>nola ematen dugu euskaraz? <i>Ez-zuzen?
</i>Ez: <i>oker</i> edo <i>okerreko</i> ematen dugu. Zerbait ez bada zuzena, okerrekoa da. Ontologikoki, ez dago modurik (nik behintzat ez dut ikusten) zerbait zuzena izan ez eta, halere, okertasunaren eremutik kanpo geratzeko. Zerbait ez bada zuzena, okerra
 da. Nahiz eta, etimologiari heldurik, <i>incorrecto "</i>ez-zuzen" izan.</div>
<div><br>
</div>
<div>Horrek ez du esan nahi beti horrela gertatzen denik: beste kontzeptu batzuekin badago, jakina, tartebiderik. Adibidez,
<i>legala (</i>legea betetzen duena) - <i>ilegala </i>(legez kontrakoa dena) - <b>
<i>alegala </i></b>(legerik ez dagoenez, ez da ez legala ez ilegala). Antzera, <i>
morala - immorala - amorala. </i>Baina <i>incumplir</i>entzat ez dut hirugarren espazio hori ikusten.</div>
<div><i><br>
</i></div>
<div>Besterik da tartean konbentzio terminologiko bat sartzea. Adibidez, mundu arruntean
<i>no admitir = rechazar. </i>Ba al dago tartebiderik? Ez dut uste:<i> z</i>erbait ez baduzu onartzen, zer egiten ari zaitezke, errefusatzeaz bestela? Zuzenbidean, baina, konbentzionalki,
<i>inadmitir</i> da eskaera bat aztertua izatera ez onartzea, formari dagozkion arrazoiengatik. </div>
<div><br>
</div>
<div>2.- Etimologia eta ontologia ez dakartzat gutizia huts batengatik hizpidera.
<i>Ez-betetze</i> erabiltzea (ezezko aditz batean oinarritua) katramilatsuagoa da
<i>urraketa</i> edo <i>arau-hauste (baiezkoak) </i>erabiltzea baino, aurreko mezuan azaldu dudanarengatik.</div>
<div><br>
</div>
<div>Xabier Aristegieta</div>
</div>
<br>
<div>
<div dir="ltr">Hau idatzi du Alfontso Mujika Etxeberria (<a href="mailto:mujikaetxeberriaa@gmail.com" target="_blank">mujikaetxeberriaa@gmail.com</a>) erabiltzaileak (2026 urt. 20(a), ar. (18:49)):<br>
</div>
<blockquote style="margin:0px 0px 0px 0.8ex;border-left:1px solid rgb(204,204,204);padding-left:1ex">
<div dir="ltr">
<p style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:Aptos,sans-serif">
<span lang="EU">Ni ez naiz zuzenbidean aditua, eta iritzia ematean irrist egiteko arriskua hartzen ari naiz. Arrisku hori hartuta, esango nuke
<i>incumplir</i> eta <i>vulnerar</i> ez direla erabat sinonimo, testuinguru batzuetan hala jokatzen badute ere, eta legelariek arduraz zaindu ohi dituzten ñabardura juridiko desberdinak dituztela.<span></span></span></p>
<p style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:Aptos,sans-serif">
<span lang="EU">Egin beharrekoa ez egitea adierazten du <i>incumplir</i> aditzak, hau da, betebeharrari ez ekiteak edo behar den bezala ez egiteak du hor garrantzia. Ohikoa da administrazio-zuzenbidean, merkataritza-zuzenbidean eta zuzenbide zibilean, batez
 ere kontratuei, eginbeharrei eta obligazioei dagokienez: <i>kontratua ez betetzea, epea ez betetzea, zerga-betebehar bat ez betetzea</i>.<span></span></span></p>
<p style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:Aptos,sans-serif">
<span lang="EU">Eskubideak, printzipioak, bermeak edo goi-mailako arauak urratzea edo haustea adierazten du
<i>vulnerar</i> aditzak (baita <i>violar</i> aditzak ere), eta oso ohikoa da oinarrizko eskubideen arloan, konstituzio-zuzenbidean, nazioarteko zuzenbidean eta zigor-zuzenbidean, batez ere eskubideren bati edo babestuta dagoen balioren bati kalte egiteari dagokionez.
 Horrelakoetan, <i>eskubideak haustea, berdintasunaren printzipioa urratzea, Konstituzioa urratzea</i> gisakoak baliatu ohi dira.<span></span></span></p>
<p style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:Aptos,sans-serif">
<span lang="EU">Horregatik, idazkera juridikoan, <i>kontratua ez betetzea</i> erabili ohi da (eta ez
<i>kontratua haustea/urratzea</i>); eta, bestalde, <i>oinarrizko eskubideren bat urratzea</i>, eta ez
<i>oinarrizko eskubideren bat ez betetzea</i>.<span></span></span></p>
<p style="margin:0cm 0cm 8pt;line-height:115%;font-size:12pt;font-family:Aptos,sans-serif">
<span lang="EU">Zenbait testuingurutan, biak batera gerta litezke. Adibidez, esan liteke gardentasun-betebeharra
<b>ez betetzeak</b> ekar lezakeela informaziorako irispide-eskubidea <b>urratzea</b>.<span></span></span></p>
<br>
</div>
<br>
<div>
<div dir="ltr">El mar, 20 ene 2026 a las 10:56, Xabier Aristegieta (<<a href="mailto:allurritza@gmail.com" target="_blank">allurritza@gmail.com</a>>) escribió:<br>
</div>
<blockquote style="margin:0px 0px 0px 0.8ex;border-left:1px solid rgb(204,204,204);padding-left:1ex">
<div dir="ltr">Begien aurretik pasatzen zaizkidan testuetan, edonon eta edonoiz ari naiz ikusten
<i>incumplimiento </i>"ez-betetze" euskaratzen dutela, eta <i>se incumple la norma,
</i>"araua ez da betetzen".
<div><br>
</div>
<div>Ez dakit inertzia hutsez eginiko itzulpenak ote diren (tira, neurri handiago edo txikiagoan denok izaten gara inertzien morroi) ala nolabait jotzen den ezen arau bat
<i>betetzearen </i>eta <i>haustearen </i>artean balegokeela "halako tarteko puntu" bat, zeinean arau ez-betetze bat egiten den baina arau hori urratzera edo haustera iritsi gabe.</div>
<div><br>
</div>
<div>Nik uste dut argi dagoela kasuen % 99,9an (badaezpada ere ez dut "% 100" jarriko) ez dela halako tartebiderik existitzen, eta
<i>incumplir</i> esaten denean <i>vulnerar</i> esan nahi dela, bete-betean.</div>
<div><br>
</div>
<div>DRAEn begiratuta, <i>incumplir = no cumplir </i>(eskerrik asko, DRAE!) dela argitzen digu, baina jarraian sinonimotzat jartzen ditu, besteak beste,
<i>quebrantar, infringir, vulnerar, contravenir </i>eta abar.</div>
<div><br>
</div>
<div>Beraz, <i>incumplir </i>ez da <i>cumplir </i>eta <i>vulnerar</i>-en arteko inolako tartebiderik, euskal itzultzaileak <i>ez bete</i> hori erabiliz euskarazko testuan literalki eutsi beharrekorik: esan nahi du
<i>araua hautsi edo urratzea. </i></div>
<div><i><br>
</i></div>
<div>Eta gainera, askoz ere hobeto moldatuko ginateke baiezkoan dagoen aditz bat (<i>araua hautsi, urratu, arau-hauste, urraketa</i>) erabiliz, ezezko horrekin (<i>ez bete)
</i>tematuz baino:</div>
<div><br>
</div>
<div>a) Batetik, "usted ha incumplido una norma" esanez norbaiti egintza bat aurpegiratzen zaiolako, eta ez "ez-egintza" bat.</div>
<div>b) Bestetik, eta batez ere, baiezko aditzak konbinaerraztasun handiagoa ahalbidetzen duelako: <i>sistematikoki ez betetze</i> askoz ere lanbrotsuagoa da
<i>incumplir sistemáticamente </i>baino. Lanbrotsuagoa edo, zuzen-zuzenean, esanahiz desberdina:
<i>sistematikoki ez betetzeak</i> esan nahi du bete egiten dela, baina ez modu sistematikoan.
<i>Egunero ez etortzea</i> esaten dugunean bezalaxe: <i>egunero ez etortzea</i> ez da <i>eguneroko ez-etortze</i> bat, baizik eta etorri egitea, bai, baina ez egunero.</div>
<div><br>
</div>
<div>Xabier Aristegieta</div>
</div>
</blockquote>
</div>
</blockquote>
</div>
</div>
</div>

</div></blockquote></div></div>