<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word" xmlns:m="http://schemas.microsoft.com/office/2004/12/omml" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
<meta name="Generator" content="Microsoft Word 15 (filtered medium)">
<!--[if !mso]><style>v\:* {behavior:url(#default#VML);}
o\:* {behavior:url(#default#VML);}
w\:* {behavior:url(#default#VML);}
.shape {behavior:url(#default#VML);}
</style><![endif]--><style><!--
/* Font Definitions */
@font-face
{font-family:Wingdings;
panose-1:5 0 0 0 0 0 0 0 0 0;}
@font-face
{font-family:"Cambria Math";
panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
@font-face
{font-family:Calibri;
panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4;}
/* Style Definitions */
p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
{margin:0cm;
margin-bottom:.0001pt;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;}
a:link, span.MsoHyperlink
{mso-style-priority:99;
color:blue;
text-decoration:underline;}
a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed
{mso-style-priority:99;
color:purple;
text-decoration:underline;}
p.MsoListParagraph, li.MsoListParagraph, div.MsoListParagraph
{mso-style-priority:34;
margin-top:0cm;
margin-right:0cm;
margin-bottom:0cm;
margin-left:36.0pt;
margin-bottom:.0001pt;
mso-add-space:auto;
text-align:justify;
line-height:18.0pt;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;}
p.MsoListParagraphCxSpFirst, li.MsoListParagraphCxSpFirst, div.MsoListParagraphCxSpFirst
{mso-style-priority:34;
mso-style-type:export-only;
margin-top:0cm;
margin-right:0cm;
margin-bottom:0cm;
margin-left:36.0pt;
margin-bottom:.0001pt;
mso-add-space:auto;
text-align:justify;
line-height:18.0pt;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;}
p.MsoListParagraphCxSpMiddle, li.MsoListParagraphCxSpMiddle, div.MsoListParagraphCxSpMiddle
{mso-style-priority:34;
mso-style-type:export-only;
margin-top:0cm;
margin-right:0cm;
margin-bottom:0cm;
margin-left:36.0pt;
margin-bottom:.0001pt;
mso-add-space:auto;
text-align:justify;
line-height:18.0pt;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;}
p.MsoListParagraphCxSpLast, li.MsoListParagraphCxSpLast, div.MsoListParagraphCxSpLast
{mso-style-priority:34;
mso-style-type:export-only;
margin-top:0cm;
margin-right:0cm;
margin-bottom:0cm;
margin-left:36.0pt;
margin-bottom:.0001pt;
mso-add-space:auto;
text-align:justify;
line-height:18.0pt;
font-size:12.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;}
span.PostaEstiloa17
{mso-style-type:personal;
font-family:"Calibri",sans-serif;
color:#1F497D;}
.MsoChpDefault
{mso-style-type:export-only;
font-family:"Calibri",sans-serif;
mso-fareast-language:EN-US;}
@page WordSection1
{size:612.0pt 792.0pt;
margin:70.85pt 3.0cm 70.85pt 3.0cm;}
div.WordSection1
{page:WordSection1;}
/* List Definitions */
@list l0
{mso-list-id:165245331;
mso-list-type:hybrid;
mso-list-template-ids:1155430892 469020384 201981955 201981957 201981953 201981955 201981957 201981953 201981955 201981957;}
@list l0:level1
{mso-level-start-at:0;
mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:-;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:"Times New Roman",serif;
mso-fareast-font-family:"Times New Roman";}
@list l0:level2
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:"Courier New";}
@list l0:level3
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level4
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l0:level5
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:"Courier New";}
@list l0:level6
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level7
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l0:level8
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:"Courier New";}
@list l0:level9
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:none;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
font-family:Wingdings;}
ol
{margin-bottom:0cm;}
ul
{margin-bottom:0cm;}
--></style><!--[if gte mso 9]><xml>
<o:shapedefaults v:ext="edit" spidmax="1026" />
</xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml>
<o:shapelayout v:ext="edit">
<o:idmap v:ext="edit" data="1" />
</o:shapelayout></xml><![endif]-->
</head>
<body lang="ES" link="blue" vlink="purple">
<div class="WordSection1">
<p class="MsoNormal">Bai, Xabier, guztiz ados zurekin. Niri ere iruditzen zait horrelakoetan hobe dela baiezko esapideak erabiltzea, ze batzuetan ezeztapen bikoitzak ere agertzen baitira; adibidez, honako kasu honetan:<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoListParagraph" style="text-indent:-18.0pt;mso-list:l0 level1 lfo1"><![if !supportLists]><span style="mso-list:Ignore">-<span style="font:7.0pt "Times New Roman"">
</span></span><![endif]><i>Durante 2019, no han existido incumplimientos de la legislación y normtiva ambiental.<o:p></o:p></i></p>
<p class="MsoNormal"><i><o:p> </o:p></i></p>
<p class="MsoNormal">Ikus dezagun zer gertatzen den esaldi hori Itzultzaile Neuronalean sartzen badugu:<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal"><img width="510" height="287" id="Irudia_x0020_3" src="cid:image001.jpg@01DC8AC2.EEFBF350"><span lang="EU"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal">Ez da hori noski, guztiz kontrakoa baizik. Neuronalak “pentsatu” du bi ezeztapenek baieztatu egiten dutela, baina kasu honetan ez da horrela.<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal">Hala ere, itzultzaile automatikoaren tipologia aldatu eta juridiko-administratiboa aukeratzen badugu, beste emaitza hau ematen digu:<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal"><img width="510" height="287" id="Irudia_x0020_2" src="cid:image002.jpg@01DC8AC2.EEFBF350"><o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal">Alegia, oraingoan asmatu du, baina gaztelaniazko egitura kalkatu du, eta ezeztapen bikoitz hori kopiatu du (“ez da … ez-betetzerik egon”).<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal">Azkenik, beste itzultzaile automatiko batekin egin dut proba (Batuarekin, hain zuzen ere), eta horrek bai bete-betean asmatu du, zuk proposatzen duzun ereduaren arabera (“ez da… urraketarik egon”):<o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<p class="MsoNormal"><img width="510" height="287" id="Irudia_x0020_1" src="cid:image003.jpg@01DC8AC2.EEFBF350"><o:p></o:p></p>
<p class="MsoNormal"><span style="font-size:11.0pt;font-family:"Calibri",sans-serif;color:#1F497D;mso-fareast-language:EN-US"><o:p> </o:p></span></p>
<p class="MsoNormal"><a name="_MailEndCompose"><span style="mso-fareast-language:EN-US"><o:p> </o:p></span></a></p>
<p class="MsoNormal"><b><span lang="EU" style="font-size:11.0pt;font-family:"Calibri",sans-serif">Hemendik:</span></b><span lang="EU" style="font-size:11.0pt;font-family:"Calibri",sans-serif"> Xabier Aristegieta [mailto:allurritza@gmail.com]
<br>
<b>Bidaltze-data:</b> 2026(e)ko urtarrilaren 21(a), asteazkena 01:16<br>
<b>Hona:</b> ItzuL <itzul@postaria.com><br>
<b>Gaia:</b> Re: [itzul] INCUMPLIR<o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<div>
<div>
<p class="MsoNormal">1.- Etimologiari heldurik, ederki asko esan daiteke <i>incumplir = no cumplir</i> dela, DRAEk dioen bezala. Baina iruditzen zait batzuetan etimologia ez dela oso ondo konpontzen ontologiarekin. Izan ere, errealitatean ba al dago inolako
modurik, bete beharrekoa den zerbait <i>ez beterik</i>, zerbait hori <i>urratu gabe uzteko?
</i>Ontologikoki, gauzen errealitatean, nik uste dut erantzuna ezezkoa dela. Berdin gertatzen da
<i>incorrecto </i>eta <i>incorrección</i>ekin: <i>incorrecto </i>nola ematen dugu euskaraz? <i>Ez-zuzen?
</i>Ez: <i>oker</i> edo <i>okerreko</i> ematen dugu. Zerbait ez bada zuzena, okerrekoa da. Ontologikoki, ez dago modurik (nik behintzat ez dut ikusten) zerbait zuzena izan ez eta, halere, okertasunaren eremutik kanpo geratzeko. Zerbait ez bada zuzena, okerra
da. Nahiz eta, etimologiari heldurik, <i>incorrecto "</i>ez-zuzen" izan.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Horrek ez du esan nahi beti horrela gertatzen denik: beste kontzeptu batzuekin badago, jakina, tartebiderik. Adibidez,
<i>legala (</i>legea betetzen duena) - <i>ilegala </i>(legez kontrakoa dena) - <b>
<i>alegala </i></b>(legerik ez dagoenez, ez da ez legala ez ilegala). Antzera, <i>
morala - immorala - amorala. </i>Baina <i>incumplir</i>entzat ez dut hirugarren espazio hori ikusten.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Besterik da tartean konbentzio terminologiko bat sartzea. Adibidez, mundu arruntean
<i>no admitir = rechazar. </i>Ba al dago tartebiderik? Ez dut uste:<i> z</i>erbait ez baduzu onartzen, zer egiten ari zaitezke, errefusatzeaz bestela? Zuzenbidean, baina, konbentzionalki,
<i>inadmitir</i> da eskaera bat aztertua izatera ez onartzea, formari dagozkion arrazoiengatik. <o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">2.- Etimologia eta ontologia ez dakartzat gutizia huts batengatik hizpidera.
<i>Ez-betetze</i> erabiltzea (ezezko aditz batean oinarritua) katramilatsuagoa da
<i>urraketa</i> edo <i>arau-hauste (baiezkoak) </i>erabiltzea baino, aurreko mezuan azaldu dudanarengatik.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Xabier Aristegieta<o:p></o:p></p>
</div>
</div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<div>
<div>
<p class="MsoNormal">Hau idatzi du Alfontso Mujika Etxeberria (<a href="mailto:mujikaetxeberriaa@gmail.com">mujikaetxeberriaa@gmail.com</a>) erabiltzaileak (2026 urt. 20(a), ar. (18:49)):<o:p></o:p></p>
</div>
<blockquote style="border:none;border-left:solid #CCCCCC 1.0pt;padding:0cm 0cm 0cm 6.0pt;margin-left:4.8pt;margin-right:0cm">
<div>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:8.0pt;line-height:115%"><span lang="EU" style="font-family:"Arial",sans-serif">Ni ez naiz zuzenbidean aditua, eta iritzia ematean irrist egiteko arriskua hartzen ari naiz. Arrisku hori hartuta, esango nuke
<i>incumplir</i> eta <i>vulnerar</i> ez direla erabat sinonimo, testuinguru batzuetan hala jokatzen badute ere, eta legelariek arduraz zaindu ohi dituzten ñabardura juridiko desberdinak dituztela.</span><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:8.0pt;line-height:115%"><span lang="EU" style="font-family:"Arial",sans-serif">Egin beharrekoa ez egitea adierazten du
<i>incumplir</i> aditzak, hau da, betebeharrari ez ekiteak edo behar den bezala ez egiteak du hor garrantzia. Ohikoa da administrazio-zuzenbidean, merkataritza-zuzenbidean eta zuzenbide zibilean, batez ere kontratuei, eginbeharrei eta obligazioei dagokienez:
<i>kontratua ez betetzea, epea ez betetzea, zerga-betebehar bat ez betetzea</i>.</span><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:8.0pt;line-height:115%"><span lang="EU" style="font-family:"Arial",sans-serif">Eskubideak, printzipioak, bermeak edo goi-mailako arauak urratzea edo haustea adierazten du
<i>vulnerar</i> aditzak (baita <i>violar</i> aditzak ere), eta oso ohikoa da oinarrizko eskubideen arloan, konstituzio-zuzenbidean, nazioarteko zuzenbidean eta zigor-zuzenbidean, batez ere eskubideren bati edo babestuta dagoen balioren bati kalte egiteari dagokionez.
Horrelakoetan, <i>eskubideak haustea, berdintasunaren printzipioa urratzea, Konstituzioa urratzea</i> gisakoak baliatu ohi dira.</span><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:8.0pt;line-height:115%"><span lang="EU" style="font-family:"Arial",sans-serif">Horregatik, idazkera juridikoan,
<i>kontratua ez betetzea</i> erabili ohi da (eta ez <i>kontratua haustea/urratzea</i>); eta, bestalde,
<i>oinarrizko eskubideren bat urratzea</i>, eta ez <i>oinarrizko eskubideren bat ez betetzea</i>.</span><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:8.0pt;line-height:115%"><span lang="EU" style="font-family:"Arial",sans-serif">Zenbait testuingurutan, biak batera gerta litezke. Adibidez, esan liteke gardentasun-betebeharra
<b>ez betetzeak</b> ekar lezakeela informaziorako irispide-eskubidea <b>urratzea</b>.</span><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><o:p></o:p></span></p>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
<div>
<div>
<p class="MsoNormal">El mar, 20 ene 2026 a las 10:56, Xabier Aristegieta (<<a href="mailto:allurritza@gmail.com" target="_blank">allurritza@gmail.com</a>>) escribió:<o:p></o:p></p>
</div>
<blockquote style="border:none;border-left:solid #CCCCCC 1.0pt;padding:0cm 0cm 0cm 6.0pt;margin-left:4.8pt;margin-right:0cm">
<div>
<p class="MsoNormal">Begien aurretik pasatzen zaizkidan testuetan, edonon eta edonoiz ari naiz ikusten
<i>incumplimiento </i>"ez-betetze" euskaratzen dutela, eta <i>se incumple la norma,
</i>"araua ez da betetzen".<o:p></o:p></p>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Ez dakit inertzia hutsez eginiko itzulpenak ote diren (tira, neurri handiago edo txikiagoan denok izaten gara inertzien morroi) ala nolabait jotzen den ezen arau bat
<i>betetzearen </i>eta <i>haustearen </i>artean balegokeela "halako tarteko puntu" bat, zeinean arau ez-betetze bat egiten den baina arau hori urratzera edo haustera iritsi gabe.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Nik uste dut argi dagoela kasuen % 99,9an (badaezpada ere ez dut "% 100" jarriko) ez dela halako tartebiderik existitzen, eta
<i>incumplir</i> esaten denean <i>vulnerar</i> esan nahi dela, bete-betean.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">DRAEn begiratuta, <i>incumplir = no cumplir </i>(eskerrik asko, DRAE!) dela argitzen digu, baina jarraian sinonimotzat jartzen ditu, besteak beste,
<i>quebrantar, infringir, vulnerar, contravenir </i>eta abar.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Beraz, <i>incumplir </i>ez da <i>cumplir </i>eta <i>vulnerar</i>-en arteko inolako tartebiderik, euskal itzultzaileak <i>ez bete</i> hori erabiliz euskarazko testuan literalki eutsi beharrekorik: esan nahi du
<i>araua hautsi edo urratzea. </i><o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Eta gainera, askoz ere hobeto moldatuko ginateke baiezkoan dagoen aditz bat (<i>araua hautsi, urratu, arau-hauste, urraketa</i>) erabiliz, ezezko horrekin (<i>ez bete)
</i>tematuz baino:<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">a) Batetik, "usted ha incumplido una norma" esanez norbaiti egintza bat aurpegiratzen zaiolako, eta ez "ez-egintza" bat.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">b) Bestetik, eta batez ere, baiezko aditzak konbinaerraztasun handiagoa ahalbidetzen duelako: <i>sistematikoki ez betetze</i> askoz ere lanbrotsuagoa da
<i>incumplir sistemáticamente </i>baino. Lanbrotsuagoa edo, zuzen-zuzenean, esanahiz desberdina:
<i>sistematikoki ez betetzeak</i> esan nahi du bete egiten dela, baina ez modu sistematikoan.
<i>Egunero ez etortzea</i> esaten dugunean bezalaxe: <i>egunero ez etortzea</i> ez da <i>eguneroko ez-etortze</i> bat, baizik eta etorri egitea, bai, baina ez egunero.<o:p></o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal"><o:p> </o:p></p>
</div>
<div>
<p class="MsoNormal">Xabier Aristegieta<o:p></o:p></p>
</div>
</div>
</blockquote>
</div>
</blockquote>
</div>
</div>
</body>
</html>